Poniższy tekst jest fragmentem książki dra Jerzego Jaśkowskiego pt. „ABC Medycyny. Tom 3: Jak pomagać przewlekle choremu w domu”. Tę i inne książki dra Jaśkowskiego można kupić na stronie www.osteopatagdansk.pl — polecamy i zapraszamy!
Wentylacja w pokoju chorego
Chory powinien przebywać w pokoju posiadającym wentylację. Szczególnie w nocy okno powinno być uchylone, bez względu na pogodę. Proszę pamiętać, że jeżeli choremu jest zimno, to można przykryć go dodatkowym kocem czy kołdrą. Nasz układ oddechowy wytrzymuje spokojnie spacery przy mrozie minus 10-15oC.
Na noc bezwzględnie okno w pomieszczeniu musi być uchylone! Wyziewy chorego i tzw. gazy powodują, że wejście do takiego zamkniętego pokoju zawsze związane jest z brzydkim zapachem. Szczególnie ten zapach staje się wyraźny po każdej defekacji.
Podkreślam: Utrzymanie czystego świeżego powietrza w pomieszczeniu jest warunkiem podstawowym powrotu do zdrowia. Stęchłe powietrze jest siedliskiem mikrobów. Najczęstsze powikłania doprowadzające do zgonu chorego to zapalenia płuc.
Odpowiednie łóżko dla przewlekle chorego
Jeżeli chory nie posiada łóżka szpitalnego tylko tapczan lub kanapę, to powinno się podłożyć parę cegieł pod rogi takiego posłania, aby podnieść całość o ok. 30 – 40 cm.
Łóżko chorego nie powinno być przysunięte do ściany, czy jeszcze gorzej, wciśnięte w kąt pokoju. Powinno być tak usytuowane, aby dojście możliwe było do chorego z obu stron. Zapewnia to prowadzenie właściwej opieki i pielęgnacji chorego. Powinien to być wymóg bezwzględny w domach hospicyjnych, ale także w domach prywatnych.
Dobrze by było tak zorganizować całość w tym pokoju, aby chorego można było chociaż na 1-2 godziny przesadzać na fotel czy inne miejsce, aby dobrze przewietrzyć posłanie i osuszyć. Zawsze się pocimy i poprzez skórę tzw. prespiratio insensibilis (parowanie nieuchwytne) tracimy dziennie ok. 900 ml wody.
Podkreślam: utrzymanie czystego świeżego powietrza w pomieszczeniu jest warunkiem podstawowym powrotu do zdrowia.
dr Jerzy Jaśkowski
Dobrze by było na okres jednej lub dwóch godzin wyprowadzać chorego z tego pomieszczenia i włączać na ten czas lampę ultrafioletową. Można je kupić w sklepach medycznych lub elektrycznych. Jest to znany od 1906 roku sposób dezynfekcji pomieszczeń.
Łóżko chorego powinno mieć standardowe wymiary co najmniej 80-90 cm szerokości i ok. 200 cm długości.
Łóżko chorego powinno mieć podpory zarówno od góry, w celu spokojnego siadania, jak i drabinki przymocowane do poprzeczki dolnej. Szersze łóżka powinny być stosowane tylko w wyjątkowych przypadkach dla osób wyraźnie otyłych. Są bardzo niewygodne w czasie obsługi chorego.
Odpowiednia pozycja osoby chorej w trakcie dnia
Chorego trzeba podnosić co 1-2 godziny, ponieważ zsuwa się. Nawet bardzo słaba osoba może to zrobić, podkładając ręce pod miednicę, pośladki, a nie ciągnąc za ręce, barki.
Zawsze trzeba mieć wałek podkładany pod kolana o średnicy ok. 20 cm, dostatecznie twardy.
Niezbędne są także odpowiednie poduszki, najlepiej wypełnione włosiem i pokryte płótnem. Potrzebne są dwie na wymianę, właśnie ze względu na pocenie się chorego.
Musimy pamiętać, że u chorych leżących dochodzi do zaburzeń w defekacji, czyli zaparć. Konieczne jest podawanie owoców, np. jabłka, i odpowiedniej ilości płynów. Dobrą miarą jest kontrola barwy moczu. Mocz powinien być słomkowy, wodojasny, przezroczysty. Mocz ciemnożółty, gęsty, jest dowodem zaniedbań opiekunów w podawaniu wody, płynów.
Z powodów błędów dietetycznych, dochodzi czasami do biegunek, dlatego zapobiegawczo trzeba podkładać pod pośladki ceratkę, a na nią zwykły ręcznik typu frotte. Łatwo go usunąć, a posiada zaletę wchłaniania dużej ilości wody.
Jeżeli chory jest w miarę samodzielny, to regułą powinno być sadzanie go na przyłóżkowej toalecie, a nie podsuwanie basenów. Pozycja siedząca przy wypróżnianiu jest pozycją podstawową.
Chory powinien mieć odpowiedni wałek wkładany pod szyję, typu japońskiej poduszki. Długotrwałe leżenie bez takiej podpory, może powodować dolegliwości ze strony kręgosłupa szyjnego.
Każdy chory leżący powinien mieć do dyspozycji ruchomą podpórkę pod plecy, umożliwiającą siedzenie np. w czasie posiłku. Takie podpórki można kupić w sklepach medycznych lub samem zrobić na zasadzie ostrosłupa.
Picie i higiena jamy ustnej osoby przewlekle chorej
Należy bezwzględnie pamiętać, że chory leżący może mieć problemy z samodzielnym piciem. Nie wystarczy postawić mu kubek z herbatą czy dzbanek z wodą. Spierzchnięte i popękane usta czy język chorego są dowodem braku właściwej opieki nad chorym, czyli po prostu niedbalstwa pielęgniarki czy opiekunki.
Należy przynajmniej dwa razy dziennie przeprowadzać toaletę jamy ustnej. Nagromadzone resztki pokarmowe gniją, dając nieprzyjemny zapach z ust i mogą powodować zakażenie jamy ustnej, grzybice itd. Dobrze jest co 2-3 dni przeprowadzić płukanie jamy ustnej, najlepiej wieczorem, za pomocą 3% wody utlenionej. Zapobiega to rozwojowi bakterii beztlenowych, gnilnych.
Do płukania jamy ustnej można użyć atomizera, podobnego jaki stosują fryzjerki. Można takowe kupić w cenie kilku złotych. Jeden do trzymania wody utlenionej i drugi do trzymania octu jabłkowego własnej roboty. Ocet taki ma stężenie nie większe, aniżeli 2-3%, nie spowoduje więc żadnych negatywnych konsekwencji dla śluzówki, a jednocześnie jest doskonałym sposobem dezynfekcji gardła i migdałków. Migdałki kryptowate posiadają zdolność gromadzenia resztek pokarmowych, a to doprowadza do ich gnicia.
Protezy u ludzi starszych należy bezwzględnie wyjmować z jamy ustnej na noc i przetrzymywać w słoiku z płynem dezynfekcyjnym zmienianym codziennie. Dobrze jest takową protezę wyparzyć, czyli po prostu oblać wrzątkiem.
