Bóle kręgosłupa to utrapienie coraz większej grupy ludzi. Blisko 90% z nas odczuje przynajmniej raz w życiu silny ból kręgosłupa, a nawet 40% społeczeństwa odczuwa dolegliwości przewlekle.
Masaże i inne formy terapii manualnej są popularną formą leczenia bólów kręgosłupa. Jednak ich skuteczność nie zawsze jest zadowalająca. Masaże pomagają rozluźnić napięte mięśnie i zwiększyć ruchomość stawów, ale ich efekt bywa krótkotrwały. Dzieje się tak dlatego, że masaże nie usuwają przyczyny powstawania napiętych mięśni i ograniczeń ruchomości.
Na czym polega czucie głębokie?
Musimy pamiętać, że to mózg reguluje napięcie mięśni, a tym samym wpływa na ruchomość stawów. W naszych mięśniach, powięziach, więzadłach, torebkach stawowych i innych strukturach znajdują się miliony receptorów, które informują nasz mózg o położeniu stawów w przestrzeni oraz o ich ruchach. Ta właściwość to propriocepcja, potocznie zwana też czuciem głębokim.
Mózg musi wiedzieć, gdzie jest ręka i co robi. Czy coś trzyma, czy jest zgięta, czy wyprostowana, czy się prostuje, czy zgina i jak szybko to robi. Te wszystkie informacje trafiają do mózgu, a mózg na ich podstawie wysyła polecenia do odpowiednich mięśni.
Na podstawie tych informacji mózg tworzy sobie mapę naszego ciała. Jak widać na załączonym obrazku najwięcej receptorów znajduje się w wargach, języku i dłoniach.
Zaburzenia w pracy receptorów mogą wynikać z braku ruchu
Aby mózg skutecznie pracował, musi otrzymywać prawidłowe informacje. Receptory są stymulowane do pracy głownie poprzez ruch. Brak ruchu powoduje więc zaburzenia w pracy receptorów. Dodatkowo wszelkie kontuzje, urazy, złamania, operacje czy poparzenia mogą powodować dalsze zaburzenia w ich działaniu.
Z tego powodu nawet stare urazy mogą być przyczyną dolegliwości bólowych.
Ważnym elementem prawidłowej pracy tego systemu jest także sprawnie działający móżdżek. Jest on częścią mózgu odpowiedzialną za równowagę i koordynację. On także, aby działal sprawnie, powinien być odpowiednio stymulowany poprzez ruch. Im bardziej skomplikowany będzie to ruch, tym lepiej. Akrobatyka, taniec czy sztuki walki to jedne z najlepszych ćwiczeń dla móżdżku.
Neurologiczna przyczyna bólów kręgosłupa
Jeżeli mózg nie otrzymuje prawidłowych informacji z ciała (na przykład ze względu na zaburzenia w pracy receptorów wynikające z braku ruchu), wysyła nieprawidłowe polecenia do ciała. Napina mięśnie, które powinny być rozluźnione i rozluźnia te, które powinny być napięte.
W ten sposób powstają zaburzenia ruchomości stawów, w tym stawów kręgosłupa i może dojść do przeciążenia stawów oraz do przepuklin kręgosłupa.
Dlatego w leczeniu bólów kręgosłupa zawsze należy analizować jak pracuje mózg i cały układ nerwowy. W neurologii funkcjonalnej istnieją odpowiednie testy, którymi możemy sprawdzić równowagę, koordynację czy propriocepcję.
Skuteczne leczenie wymaga również odpowiedniej pracy i zaangażowania od pacjenta. Jak wspomniałem, receptory są stymulowane do pracy poprzez ruch i tylko odpowiednie ćwiczenia zapewnią, że nasz mózg odzyska w pełni kontrolę nad naszym ciałem. Pamietajmy, że ćwiczenia te powinny być wykonywane, głównie w pozycji pionowej — stojącej lub siedzącej. Nasze mięśnie i stawy inaczej funkcjonują w pionie, a inaczej, kiedy leżymy. Inne jest obciążenie kręgosłupa i inaczej utrzymujemy wówczas równowagę.
Po więcej informacji na temat działania i bólów kręgosłupa odsyłam do nowego wydania książki ABC Medycyny: Bóle kręgosłupa. Przyczyny i leczenie.
